MODA BULAŞICIDIR

ÖNSÖZ

Merhaba; bu kitap bilimsel bir çalışma olmayıp, çeşitli kaynak ve kişilere başvurularak hazırlanmıştır. Amacı günümüz tüketim toplumunun içine düştüğü bellek yitimine karşı moda alanında küçük, samimi, kendi halinde bir direnç alanı oluşturabilmektir. Belki de bu, toplumsal bellek yitiminin tek istasyonluk molasıdır. Marşandizin düdük sesi, kara dumanın geçici ölümü. Aslında tabii ki arzulanan, bu sürecin geçici değil kalıcı olmasıdır. Üretimin kendisinin bir değer olarak algılanması ve üretene sahip çıkılması veya en azından hatırlanması toplumların tarih oluşturabilmesi için gerekli en önemli unsurların başında gelmektedir. Bu açıdan her alanda olduğu gibi 1923’den bu yana ülkemizde de moda alanında birer isim olmuş ve çağdaş Türkiye görüntüsünün oluşumuna bilfiil katkı sağlamış tüm terzi, tasarımcı ve bu alana emek vermiş kişileri de burada anmak gerekir.

Günümüzde modanın, bir ülkenin ekonomik gelişimi içindeki yüzdesini büyüterek arttığını görüyoruz. Yüzdenin büyümesini ise ancak o ülkenin markaları sağlayabiliyor. Markaların önemini kavramak ve yaratıcılığa ciddi önem vermek zorundayız. Çünkü markaların oluşması onları yaratanlara vereceğimiz önem ile mümkündür. Bu önem sadece bugüne ait bir önem de değildir. Tarihi bilmek, geçmişi iyi algılamak gidilecek istikameti de belirleyecektir. Bu açıdan geçmiş bellek dışına itilmemelidir. “Bellek”, modanın iç dinamiğini oluşturan “değişmeyen tek şey değişimdir” cümlesinin esintisine de terk edilemez. Evet! bu cümle moda kavramının hayat bulması için gereklidir. Ancak bu tanımın yaratacağı rüzgar, ‘yaratıcılar’ın  bir değere yükseltilmesi, toplumsal bilinç ve tarih oluşturulması projesinde tam tersi bir sonucu doğuracaktır. Yani her an her şey değişiyor diyerek geçmişi inkara kalmak veya görmezlikten gelmek büyük bir yanlıştır. Bu durumda kendi yönümüzü bulamaz toplumsal inancımızı yitirir böylece sert ve keskin tanımlayamadığımız rüzgarların etkisine kapılırız. Kendimize olan inancın yitirilmemesi için markalarımızın ve geçmişteki değerlerin her an hatırlanarak yaşatılması gerektiği inancındayım.

Bunun bir sonucu olarak ise, özellikle Türkiye gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir ülkenin zengin geçmişi, bir şeyler yaratmak isteyenler için maalesef görülemez hale gelir. Çünkü değişme arzusu virüs gibi davranarak üzerine bastığımız zemini görmenizi engellemektedir. Dolayısıyla zemin görülmediğinde kendinize ait markalar yaratmanız zorlaşacaktır. Bu durumda eğer kendi üretiminiz de yoksa kendi değerlerinize olan inancınız da sarsılmaya başlayacak ve rüzgar sert esecektir. Balık, deryadadır ama deryada olduğunu bilmemektedir. Daha uygunu belki de denizin ortasında susuz kalmak gibi bir şey bizimkisi.. O nedenle bu ülkede öyle ya da böyle günün şartları içerisinde bir şekilde yaptıkları üretimle adlarını yazdırmış olanların, unutulmaması, izlenebilmesi yapılabilire dair inancı gelecek nesillere taşıyacaktır.

Şimdi... Bütün bunların ışığı altında bu kitap, ağırlığı ne kadar taşıyabilir bilemiyorum! Ama dediğim gibi bu çalışmayı akıntının önüne ilk defa konan, küçük bir taş olarak düşünmek, istiyorum. Aslında kitap benim televizyonculuk serüvenim içerisinde yapmış olduğum ve sanırım modaya farklı bir boyuttan bakarak oluşturduğum programlarımın esintisinde gerçekleşti. Ne var ki,  televizyonun iç mantığı da değişim üzerine kurulu olduğundan bir şeyleri devamlı suya yazdığımı hissettim ve sonra kağıdı tercih ettim.

Dolayısıyla, moda  alanında çalışmış ve  hala çalışmayı sürdüren 21 ustanın anılarından, düşüncelerinden, kendi kişisel öykülerinden yola çıkarak bu kitabı oluşturdum. Bu çalışma içinde yer alan tüm terzi tasarımcı dostlarıma öncelikle teşekkür etmek istiyorum.

Ayrıca bu kitap fikrinin oluşması aşamasında beni destekleyen Attila İlhan ve Cemal Kutay’a, yol göstericiliğinden dolayı Orhan Koloğlu’na, aziz dostum Giovanni Scognamillo’ya,   ayrıca kitabın yazım aşamasında yapmış oldukları katkılardan dolayı Prof. Ali Akay, Prof. Önder Küçükerman, Prof. Ünsal Oskay, Rekin Teksoy, Barbaros Şansal,’a, anlarımızı  keyifle kadrajlayan fotoğrafçı Adil Gümüşoğlu’na teşekkürü bir borç bilirim. Son olarak ta bu kitabın jokeri diyebileceğim  Leyla anneme, hayatımın rengi Aşkım Hakan Onur’a ve karnımdaki kıpırdayışları ile annelik duygusunun titreşimlerini yaşatan kızıma iyi ki varsınız demek istiyorum.

İçinizdeki estetik ruha iyi bakın...

Nur ONUR

Mayıs 2004

 

“MODA BULAŞICIDIR !”

İÇİNDEKİLER...

I. BÖLÜM:

KAVRAMSAL, SOSYOLOJİK VE TARİHSEL AÇIDAN MODA

1. MODA NEDİR?

• Farklılığın Farkındalığında Gezinti

• Taklidin Kaçınılmaz Tatmini

• İletişimin İşaret Dili

• Yansımadaki Sessizliğin Sesi

• Demokratikleşen Tüketim veya Yaygınlaşan Değişim Hareketi

• Yararsız Bir Etkinlik

• Sınıfları Doldurduk Yaşasın Moda!

• Kıskançlığın Feryadı

• Güzelliğin Geçirgenliği ve Geçici Tokluk

• Sempatiler ve Antipatiler Dünyasına Yolculuk

• Mazoşist Bir Gösteri

2. GİYİNMENİN SERÜVENİ

2.1. ÖRTÜNME - GİYİNME İÇGÜDÜSÜ:

2.2. GİYİM TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ:

DÖNEMLER, KÜLTÜRLER VE KIYAFETLER

• Mezopotamya: Sümer- Babil- Asur

• Akdeniz Uygarlığı: Mısır

• Yunan Uygarlığı

• Roma - Bizans

• Ortaçağ

• Yeniçağ

• Yakınçağ

3. SANAYİİ TOPLUMUNA GEÇİŞ VE MODA

• Modaya Soyunan Kıyafet

• Devrim Devrim Yarattı

• Sanayiinin Hız Üretimi ya da Şıklığın Yaygınlaşma Hızı

• Sanayiinin Boş Vakit Üretimi

• Giyinmenin Psişik Etkinliği

4. 20. YÜZYILDA MODA

• Savaşan Dünyanın Zarafeti

• Ve Moda Kadını Yeniden Yarattı !

• Çiçeklere Su Verme Zamanı ya da Çok Sesliliğin Yaygın Yayılımı

5. ANADOLU’DAN BUGÜNE GELİRKEN GİYİM SERÜVENİ

• Orta-Asya Rüzgarında Anadolu

5.1. ANADOLU SELÇUKLULARI’NDA GİYİM

5.2. OSMANLIDA GİYİM • Feracenin Saltanatında Zarafetin Serüveni • Lale’nin Gölgesinde Zevk-ü Sefa

5.2.1. OSMANLIDA BATILILAŞMA SÜRECİNDE GİYİM

• Batılılaşma Sürecine Doğru Pamuk Üretiminin Giyim Üzerine Etkileri

• Ve Batılılaşma Rüzgarında Değişen Giyim

• Değişimin Yaygınlaşması

6. CUMHURİYET’TEN BUGÜNE GİYİM VE MODA

• Cumhuriyete Soyunan Giyim

• Dansın İzdüşümünde Cumhuriyet Modası

• Modayı Yöneten Kriz

• Bobstil Nam-ı Diğer Swing

• Marshall Modası

• Siyasetin Sallan-Yuvarlan Yılları ve Moda

• Apoletlerden Vatkalara

• 2000.........’ler

II. BÖLÜM: TÜRKİYE’DE MODANIN İLK YILLARI İLK İLMEK

• Atatürk’lü Yıllar

• Terziliğin Yaygınlaşma Süreci

• Güzide Hanım’ın Ülkü’sü

• Mısırlı Han’ın Cazibesi ve Yükselen Moda

• Paris’te Bir Türk

• Selim Emre

III. BÖLÜM: TERZİLERDEN TASARIMCILARA

(soyadı alfabetik sırasıyla)

Hayri Akduman

Lütfiye Arıbal

Suat Aysan

Übeyde Bozyeğit

Cemal Bürün

Concitta Coppola

Fevziye Çamer

Hakan Elyaban

Ahmet Eraslan

Faize&Sevim

Vural Gökçaylı

Cemil İpekçi

Nevzat Kasman

Sadık Kızılağaç

Yıldırım Mayruk

Mualla Özbek

Rıfat Özbek

Stefan Belgin Usberk

Canan Yaka

Zuhal Yorgancıoğlu

IV. BÖLÜM: GARDIROP NOTLARI GİYİM ÜZERİNE ÖNERİLER

• GİYİMDE RENK SEÇİMİ

1. VÜCUDUMUZU TANIYALIM!

• Toplu Kadınlar

• Kısa Boylu Kadınlar

• Uzun Boylu Kadınlar

• Minyon Kadınlar

• Armut Tipli Kadınlar

• Hamile Kadınlar

• İri veya Küçük Göğüsler

• Kalın Ayak Bilekleri, Büyük Ayaklar ve Bacaklar

• Küçük Popolular

2. GİYİMDE DETAYLAR

• Ayakkabı

• Külot

• Çanta

• Gözlük ve Aksesuar

• Mayo

• Göğüs Dekoltesi

• Sırt Dekoltesi

• Saç

• Makyaj

3. YAŞAM

• Seyahat

• Konuk Olma ya da Konuk Kabul Etme

• İş Hayatı

• Kokteyl

• Gece

• Günlük Hayat

• Spor

• Araba

4. YAŞA DİKKAT !

• Çocuk

• Yaşlı

5. ALIŞVERİŞ ÖNCESİ VE SONRASI...

• Giyim Eşyası Satın Almaya Karar Vermeden Önce Şu Konulara Dikkat Ediniz;

• Giyim Eşyası Alışverişinde Şu Hususlara Dikkat Ediniz;

• Alışverişten Sonra

designed by Bengü Şen